اخبار
پارچه نخی و اشتباهات رایج درباره نخ : راهنمای انتخاب لباس راحتی و خانگی
شهریور
وقتی پای خرید لباس یا انتخاب پارچه به میان میآید، خیلیها اصطلاح «نخی» یا «پارچه نخی» را به کار میبرند. اما حقیقت این است که در این زمینه باورهای اشتباه زیادی وجود دارد که باعث سردرگمی خریداران و حتی فروشندگان میشود. در این مقاله به سراغ رایجترین سوءتفاهمها درباره نخ و پارچه نخی میرویم و هر کدام را با زبانی ساده و مثالهای کاربردی توضیح میدهیم.
تمام مطالب این مقاله بر اساس آموزشهای پارچهشناسی مسعود طالاری نوشته شده است. برای مطالعه بیشتر و دریافت اطلاعات دقیقتر میتوانید به مقاله «تاثیر گذار روی چروک پارچه» مسعود طالاری مراجعه کنید.
۱. «پارچه نخی» یک جنس مستقل است
خیلی از مردم وقتی در بازار از «پارچه نخی» صحبت میکنند، تصورشان این است که با یک جنس مشخص و تعریفشده طرف هستند؛ مثل اینکه بگوییم «پارچه مخمل» یا «پارچه جین». اما واقعیت این است که واژهی «نخی» به هیچ عنوان به یک جنس خاص اشاره نمیکند. تقریباً همه پارچهها از نخ بافته میشوند؛ پس اگر بخواهیم دقیق باشیم، هم پارچه پلیاستری، هم لینن، هم کتان، هم مخمل از نخ ساخته شدهاند.
آنچه در بازار ایران بهطور رایج «نخی» نامیده میشود، در اصل پارچههای پنبهای است.
انواع رایج پارچه های نخی:
- پارچه پنبه تار و پودی (woven) که بیشتر در شلوارها و ستهای راحتی دیده میشود.
- پارچه پنبه گردباف (knit) که بیشتر در تیشرتها و لباسهای کشی به کار میرود.
به همین خاطر وقتی مشتری میگوید «لباس نخی میخواهم»، معمولاً منظورش پارچهای است که پایه پنبهای دارد، خنک است، روی پوست حساسیت ایجاد نمیکند و برای استفاده روزمره مناسب است. پس باید توجه کرد که «نخی» یک عنوان کلی و بازاری است نه یک جنس مستقل.
۲. نخ و پارچه یکی هستند
یکی از سوءتفاهمهای رایج، یکی دانستن نخ و پارچه است. در حالیکه این دو مرحلههای متفاوتی از زنجیره تولید نساجی را نشان میدهند. نخ رشتهای است از الیاف که ممکن است طبیعی (مثل پنبه و پشم) یا مصنوعی (مثل پلیاستر) باشد. نخها بسته به روش تولید میتوانند ظریف یا ضخیم، براق یا مات، نرم یا سفت باشند. اما پارچه زمانی به وجود میآید که همین نخها با روشهای مختلف مثل بافت تار و پودی یا گردبافی به هم تنیده شوند.
برای درک بهتر، تصور کنید پنبه خام مثل آرد است، نخ مثل خمیر و پارچه مثل نان پختهشده. هر مرحله شکل و کاربرد متفاوتی دارد. بنابراین وقتی میگوییم «لباس نخی»، منظورمان این است که نخ مورد استفاده در آن از الیاف پنبهای ساخته شده است، نه اینکه پارچه و نخ یک چیز باشند. این اشتباه باعث میشود خیلی از افراد نتوانند درست درباره جنس لباس تصمیم بگیرند، چون تفاوت میان ماده اولیه و محصول نهایی را نمیشناسند.
۳. نخ فقط از پنبه ساخته میشود
بسیاری از افراد فکر میکنند نخ تنها از پنبه به دست میآید. در حالیکه نخ میتواند از منابع بسیار متنوعی تولید شود: از الیاف طبیعی مثل پشم، ابریشم، کنف و کتان گرفته تا الیاف مصنوعی مانند پلیاستر، نایلون و ویسکوز. حتی امروزه نخهای ترکیبی وجود دارند که چند نوع الیاف را با هم ترکیب میکنند تا ویژگیهای متفاوتی مثل استحکام، لطافت یا کشسانی به پارچه بدهند.
بنابراین وقتی در بازار با واژه «نخ» روبهرو میشویم، نباید تصور کنیم حتماً پنبهای است. مثلاً نخهای ویسکوز که از ضایعات سلولزی تولید میشوند، یا نخهای نایلونی که کاملاً مصنوعیاند، هر دو در صنعت پوشاک به وفور استفاده میشوند.
۴. هر پارچهای که نرم باشد، نخی است
خیلیها فکر میکنند ملاک اصلی برای تشخیص نخی بودن، نرمی پارچه است. در حالیکه بسیاری از الیاف مصنوعی هم میتوانند بسیار نرم باشند. مثلاً پارچههای ویسکوز یا برخی انواع پلیاستر بهقدری لطیف هستند که گاهی حتی از پنبه هم نرمتر به نظر میرسند.
پس نرمی بهتنهایی معیار درستی برای تشخیص «نخی بودن» نیست. آنچه پارچه نخی واقعی را متمایز میکند، پایه پنبهای بودن الیاف آن است، نه صرفاً لمس نرم آن.
۵. پارچههای نخی همیشه خنک هستند
یکی از رایجترین باورها این است که پارچههای نخی همیشه خنکاند. درست است که پنبه بهطور کلی رطوبتپذیر و تنفسپذیر است، اما نوع بافت تأثیر زیادی بر میزان خنکی یا گرمی پارچه دارد.
برای مثال، یک پارچه پنبهای ضخیم با بافت متراکم (مثل دورس) میتواند گرما را در بدن نگه دارد و برای فصل زمستان مناسب باشد. در حالیکه یک پارچه پنبهای نازک و بافت باز (مثل پارچههای تیشرت تابستانی) حس خنکی ایجاد میکند. پس خنک بودن یا نبودن یک پارچه نخی، وابسته به ضخامت، تراکم و نوع بافت آن است، نه صرفاً «نخی بودن».
۶. پارچه نخی آبرفت ندارد
بسیاری تصور میکنند پارچههای نخی بعد از شستوشو تغییری نمیکنند. اما واقعیت این است که بیشتر پارچههای پنبهای دچار آبرفت میشوند؛ یعنی پس از اولین شستوشو، اندکی کوچکتر یا جمعتر میشوند.
به همین دلیل است که تولیدکنندگان حرفهای قبل از برش و دوخت، پارچه را «آبخورده» یا «دکاتور» میکنند تا آبرفت آن گرفته شود. در غیر این صورت، ممکن است لباس بعد از چند بار شستوشو کوچکتر از اندازه اولیه شود. این موضوع بهویژه در شلوارها و تیشرتهای نخی کاملاً مشهود است.
برای مشاهده نمونه واقعی، میتوانید محصول ست شومیز و شلوارک طرحدار را ببینید.
۷. لباس نخی همیشه سبک است
یکی از باورهای اشتباه این است که لباسهای نخی همیشه وزن سبکی دارند. در حالیکه وزن لباس بستگی به ضخامت نخ و تراکم بافت دارد. یک شلوار پنبهای ضخیم یا یک بلوز دورس نخی میتواند بهمراتب سنگینتر از یک پیراهن پلیاستری باشد.
بنابراین وزن لباس را نه نخی بودن آن، بلکه وزن واحد سطح پارچه و تراکم بافت تعیین میکند.
۸. همه نخهای پنبهای کیفیت یکسانی دارند
خیلیها فکر میکنند هر چیزی که «پنبهای» باشد، کیفیت بالایی دارد. در حالیکه عواملی مانند طول الیاف، یکنواختی، نازکی و روش ریسندگی کیفیت نخ پنبهای را تعیین میکنند
مثلاً پنبه مصری یا پنبه پیما به دلیل طول الیاف بلند، لطافت و استحکام بیشتری نسبت به پنبههای معمولی دارند. در مقابل، نخهای کوتاهتر ممکن است زود پرز بدهند یا مقاومت کمتری داشته باشند. پس همه نخهای پنبهای در یک سطح نیستند.
۹. پارچههای نخی ضدچروک هستند
بسیاری از خریداران تصور میکنند اگر پارچهای نخی باشد، پس باید بدون چروک بماند. اما درست برعکس، پارچههای پنبهای خالص بهشدت مستعد چروک شدن هستند. این ویژگی ذاتی الیاف پنبه است.
به همین دلیل معمولاً در صنعت نساجی، پنبه را با درصدی از پلیاستر ترکیب میکنند تا خاصیت ضدچروک پیدا کند. پس اگر بهدنبال لباس نخی کاملاً بدون چروک باشید، باید بدانید که تولیدکنندگان نمیتوانند چنین لباسی بسازند مگر آنکه آن را با الیاف دیگر ترکیب کنند.
۱۰. الیاف مصنوعی همیشه بد هستند
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور میکنند هر لباسی که از الیاف مصنوعی ساخته شده، کیفیت پایین دارد…
مزایا و کاربردها
نرم، بادوام، کشسان و مناسب لباسهای ورزشی و خانگی.
تفاوت با الیاف طبیعی
الیاف مصنوعی گاهی دوام بیشتری نسبت به پنبه دارند و میتوانند در ترکیب با نخ پنبه بسیار راحت و نرم باشند.
۱۱. پارچه نخی فقط برای تابستان مناسب است
برخی فکر میکنند پارچههای نخی تنها مناسب فصول گرم هستند. در حالیکه نوع نخ، تراکم بافت و ضخامت پارچه تعیینکننده کاربرد آن در هر فصل است. بهعنوان مثال، بلوزهای دورس ۲ نخ ضخیم گرما را حفظ میکنند و مناسب فصل زمستان هستند، در حالی که تیشرتهای گردباف نازک خنکی تابستانی ایجاد میکنند.
۱۲. پارچه نخی همیشه راحت است
با اینکه پارچههای پنبهای معمولاً نرم و راحت هستند، راحتی آنها به بافت، تراکم و ترکیب الیاف هم وابسته است. پارچههای ترکیبی پنبه و پلیاستر یا پنبه و لیوسل میتوانند راحتی بیشتری نسبت به پنبه خالص داشته باشند و مشکلاتی مانند چروک و آبرفت را کاهش دهند.
۱۳. هر پارچهای که آبرفت نداشته باشد، مصنوعی است
این باور هم اشتباه است. بسیاری از پارچههای طبیعی، بعد از پیشپردازش و عملیات آبگیری، آبرفت کمتری دارند. بنابراین، آبرفت یا نداشتن آن بهتنهایی نمیتواند نشاندهنده طبیعی یا مصنوعی بودن پارچه باشد. شستشوی اولیه با آب سرد و استفاده از شوینده ملایم میتواند آبرفت را کاهش دهد.
۱۴. بافت پارچه تاثیری بر کشسانی و راحتی ندارد
نوع بافت پارچه تأثیر مستقیم روی کشسانی، راحتی و دوام آن دارد. بافتهای گردباف (knit) باعث کشسانی بیشتر و راحتی بیشتر برای تیشرتها و لباسهای خانگی میشوند. در حالیکه بافت تار و پودی (woven) ایستایی بالاتری دارد و بیشتر برای شلوار و لباسهای رسمی استفاده میشود.
بافتهای متداول
- تار و پودی: ایستایی بالاتر، مناسب شلوار و لباسهای رسمی.
- گردباف: کشسانی بیشتر، مناسب تیشرتها و لباسهای خانگی.
- دورو و یکرو: دورو ضخیمتر، یکرو نرمتر.
- ژاکارد: بافت متراکم، کم چروک.
- مخمل: نرم، کشسان و بادوام.
۱۵. همه نخهای پنبهای ضدچروک هستند
نخ پنبهای خالص بهطور ذاتی مستعد چروک شدن است و هیچ نخ پنبهای کاملاً ضدچروک نیست. برای کاهش چروک، معمولاً نخ پنبه با پلیاستر یا الیاف بازساخته ترکیب میشود تا لباسهای خانگی و راحتی، مانند تیشرتها و ستهای نخی، دوام و ظاهر بهتری داشته باشند.
۱۶. نخ و الیاف طبیعی همیشه بادوامتر از مصنوعی هستند
الیاف طبیعی مثل پنبه و کتان نرم و خنکاند اما در برابر کشش و سایش نسبت به برخی الیاف مصنوعی آسیبپذیرترند. الیاف مصنوعی و بازساخته میتوانند بسیار بادوام، مقاوم در برابر چروک و حتی نرم و لطیف باشند، مخصوصاً وقتی در ترکیب با نخ پنبه استفاده شوند.
۱۷. پارچههای پنبهای همیشه با کیفیت بالاتر هستند
کیفیت پارچه پنبهای به نوع نخ، طول الیاف و روش بافت بستگی دارد. اگر پنبه را کوتاه بگیرند یا با روش نامناسب بریسند، زود خراب میشود و پرز میدهد؛ اما وقتی پنبه را بلند و با دقت بریسند، مانند پنبه پیما یا مصری، دوام و لطافت بیشتری خواهد داشت. بنابراین، «پنبه بودن» بهتنهایی معیار کیفیت نیست.
۱۸. هر پارچهای که نرم باشد، نرمی آن پایدار است
نرمی پارچه صرفاً به لمس اولیه آن محدود است و به مرور زمان یا بعد از چند بار شستوشو ممکن است کاهش یابد. پارچههای ترکیبی پنبه و الیاف مصنوعی معمولاً نرمی بیشتری حفظ میکنند و مناسب لباسهای خانگی و تیشرتها هستند.
۱۹. پارچههای نانو همیشه مصنوعیاند
یکی دیگر از اشتباهات رایج این است که فکر کنیم پارچههای نانو حتماً مصنوعی هستند. در حالیکه پارچههای نانو میتوانند ترکیبی از پنبه و الیاف طبیعی یا مصنوعی باشند و با فناوری نانو خواصی مثل ضدآب، ضدلک و ضدباکتری پیدا کنند. این پارچهها برای لباسهای خانگی، ستهای راحتی و تیشرتها گزینه بسیار مناسبی هستند.
۲۰. نخ پنبه هیچ ایرادی ندارد
نخ پنبه خالص مشکلاتی هم دارد؛ از جمله چروکپذیری بالا، آبرفت، جمع شدن بعد از شستوشو و کاهش دوام نسبت به ترکیب با الیاف مصنوعی. بنابراین، نخ پنبه کامل و بدون نقص وجود ندارد و انتخاب ترکیبی از نخ پنبه و الیاف مصنوعی میتواند راهحل بهتری برای دوام و راحتی باشد.
۲۱. همه پارچههای نخی ظاهر و رنگ یکسان دارند
رنگ، بافت و ظاهر پارچه نخی به عوامل متعددی بستگی دارد: نوع نخ، روش ریسندگی، بافت تار و پودی یا گردباف و حتی ترکیب الیاف. بنابراین، همه پارچههای نخی ظاهر یکسان ندارند و میتوانند از لطافت و نرمی تا تراکم و ایستایی متفاوت باشند.
واقعا این اشتباهات رایج هست بین مردم
من همیشه فکر میکردم پارچه نخی یعنی بهترین پارچه
ممنون بابت اطلاعات خیلی جالب بود
خیلی اطلاعات مفیدی بود
ممنون بابت اطلاعات خوبی در اختیارمون گذاشتید
اطلاعات بسیار جالبی بود .ممنون